browser icon
You are using an insecure version of your web browser. Please update your browser!
Using an outdated browser makes your computer unsafe. For a safer, faster, more enjoyable user experience, please update your browser today or try a newer browser.

Tydzień Zakazanych Książek

Opublikowane przez dnia 27 września 2013

8e9e0e0530aeae7fcf9c5dda86ef6c61

W dniach 22–28 września 2013 roku obchodzimy Tydzień Zakazanych Książek (Banned Books Week). Celem akcji jest propagowane wolności słowa i ukazywanie zagrożeń związanych z cenzurowaniem treści ze względów politycznych, światopoglądowych czy obyczajowych.

Pomysł pochodzi ze Stanów Zjednoczonych i jest ściśle związany z pierwszą poprawką do amerykańskiej Konstytucji, która mówi o wolności słowa. Jest to jedno z tych praw, do których przywiązuje się tam dużą wagę. Prawo do wolności słowa traktuje się bardzo poważnie – jako podstawowe prawo każdego obywatela i uosobienie wolności. Amerykanie są z niego bardzo dumni.

Z historii znamy Indeks Ksiąg Zakazanych (łac. Index librorum prohibitorum ) – spis dzieł, których nie wolno było czytać, posiadać i rozpowszechniać bez zezwolenia władz kościelnych. Wśród nich znalazło się wiele prac naukowych i filozoficznych (Galileusza, Kanta, Kopernika, Monteskiusza czy Woltera).

Jednak większość z nas nigdy nie słyszała o tym, że znane nam z dzieciństwa książki znalazły się na różnych listach książek zakazanych. Zobaczcie, czy zgodzilibyście się z uzasadnieniem cenzorów?

  1. Biblia – W 1942 r. w III Rzeszy, kiedy ogłoszono doktrynę Narodowego Kościoła Rzeszy, próbowano wyeliminować wszelkie przejawy chrześcijaństwa. W związku z tym zakazano używania Biblii, którą miała zastąpić „Mein Kampf”.

  2. Chata wuja Toma / Harriet Beecher StoweKsiążka zakazana w Illinois (1984) na wniosek radnego ze względu na rasizm i niestosowny język (użycie w niej słowa „nigger”). Zdanie radnego podzielili uczniowie i rodzice. Od momentu wydania budziła silne emocje w USA, została też zakazana w 1853 r. w Rosji z powodu podważania nauk Kościoła prawosławnego i poddawanie w wątpliwość autokratycznej władzy.

  3. Charlie i fabryka czekolady / Roland DahlKsiążka zakazana w bibliotece publicznej w Boulder (Colorado, USA), ponieważ bibliotekarze uznali, że promuje ubogą życiową filozofię.

  4. Czerwony kapturek / bracia GrimmKsiążki zakazano w szkołach w Kalifornii przez… butelkę wina znajdującą się w koszyku, który Czerwony Kapturek niósł dla babci.

  5. Dziennik / Anne FrankOjciec Anne usunął z pamiętnika fragmenty, w których np. skarżyła się na egoizm innych, jednak wydawcy to nie wystarczyło i zażądał wykreślenia kolejnych. Niemieckie wydanie książki pociągnęło za sobą kolejne ingerencje w treść; usunięto wypowiedzi uznane za obraźliwe dla Niemców. Rodzice amerykańskich uczniów oskarżali książkę o niestosowność, podważanie autorytetu dorosłych. Jeden z rodziców arabskiego pochodzenia nie chciał, aby jego dziecko omawiało w szkole utwór, którego bohaterką jest Żydówka. Natomiast w 1983 r. w Alabamie chciano usunąć książkę z listy lektur, gdyż uznano ją za… zbyt przygnębiającą. Zakazano jej w Libanie za pozytywne przedstawienie Żydów i Izraela.

  6. Harry Potter… / Joanne Kathleen RowlingZarzuty dotyczą nawoływania do okultyzmu i uprawiania magii. Dla czytelników natomiast liczy się wierność i przyjaźń, odwaga i lojalność, miłość i ofiara – wartości, bez których żadna bajka nie miałaby sensu.

  7. Oliver Twist / Charles DickensKsiążkę oskarżano o antysemityzm. W 1949 r. grupa żydowskich rodziców w Nowym Jorku oskarżyła miejską radę edukacji, domagając się wycofania utworu ze szkół. Sąd odrzucił wniosek, orzekając, że usuwanie książek ze szkół nie przyczyni się do osłabienia uczuć antyreligijnych.

  8. Przygody Hucka Finna / Mark TwainKsiążki zakazywano wielokrotnie (od 1885 do 2004 r.). Jako przyczyny podawano m.in. niski poziom (nadaje się tylko do slumsów), brak elegancji, rasowo obraźliwy język i wydźwięk, ale także… zbytnią rasową tolerancyjność.

  9. Przygody Tomka Sawyera / Mark TwainZakazano jej w pokoju dziecięcym w Brooklynie, bibliotekach publicznych w Nowym Jorku, Denver i Kolorado (1876 r.), a także w Pensylwanii (1994 r.) za rasistowski język.

  10. Zabić drozda / Harper LeeZakazana w USA (Minnesocie i Teksasie), także w innych krajach, głównie ze względu na rasistowskie obelgi znajdujące się w książce (m.in. występowanie słowa „nigger”).

Źródła:

http://bibliosfera.net

Karolides Nicholas J. , Bald Margaret, Sova Dawn B.: 100 zakazanych książek: historia cenzury dzieł literatury światowej. Warszawa, 2004.

Paszylk Bartłomiej: Książki zakazane. Warszawa, Bielsko-Biała, 2010.

zakazane2013

Wystawa „zakazanych” książek z naszej biblioteki

Comments are closed.